Bẫy dính màu vàng là một trong những công cụ được sử dụng phổ biến nhất để theo dõi sâu bệnh nông lâm nghiệp. Nguyên lý của chúng dựa trên sự hấp dẫn của hầu hết côn trùng đối với các bước sóng cụ thể của ánh sáng vàng. Trong nhà kính và trên cánh đồng, những con trưởng thành có cánh như bướm trắng, rệp, bọ trĩ và sâu đục lá có thể bị bẫy một cách hiệu quả, tạo cơ sở cho các quyết định kiểm soát và đánh giá động thái quần thể. Dựa trên nhiều năm kinh nghiệm quan trắc hiện trường và các nghiên cứu liên quan trong nước và quốc tế, tác giả đã biên soạn một cách có hệ thống các quy trình vận hành sau đây.
I. Chuẩn bị trước khi giám sát
Về thiết bị, nên sử dụng bẫy dính màu vàng-được phủ hai mặt có kích thước 10cm × 25cm, 30*30cm hoặc 20*40cm. Bề mặt bẫy phải có lưới để hỗ trợ đếm nhanh. Đồng thời chuẩn bị cọc gỗ, dây buộc, bút đánh dấu và phiếu ghi số liệu. Cần có kính hiển vi soi nổi (hoặc ít nhất là kính lúp cầm tay 20 lần), nhíp và hướng dẫn phân loại để xác định loài tiếp theo.
II. Phương pháp treo
Chiều cao treo có liên quan chặt chẽ đến loại cây trồng và loại sâu bệnh mục tiêu. Đối với các loại rau lá mọc thấp, nên treo bẫy dính màu vàng ở độ cao 5-10 cm so với tán cây và điều chỉnh khi cây phát triển. Các nghiên cứu cho thấy rằng trong nhà kính trồng cà chua và dưa chuột, bề mặt bẫy có hiệu quả nhất trong việc thu hút ruồi trắng khi nó cao hơn ngọn cây trồng 0-20 cm. Khi theo dõi bọ ăn rễ trên ruộng ngô nên gắn bẫy dính màu vàng trực tiếp vào bắp cái đang phát triển; trong vườn cây ăn trái, phần trên của bẫy dính màu vàng phải song song với phần dưới của tán cây và bẫy hướng về phía nam sẽ hiệu quả hơn các hướng khác. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng bẫy dính màu vàng hướng đông-tây thu hút nhiều côn trùng hơn đáng kể so với bẫy hướng bắc-nam, có thể liên quan đến hướng ánh sáng mặt trời.
III. Bố cục và mật độ
Việc bố trí các điểm quan trắc cần cân bằng giữa tính đại diện và tính độc lập về mặt không gian. Trong nhà kính trồng cà chua bi, 64 điểm lấy mẫu cố định được thiết lập theo lưới 8 × 8 và diện tích 0,10-0,15 ha là đủ cho yêu cầu về độ chính xác. Khi phân bố cây trồng tương đối đồng đều, nên đặt một bẫy dính màu vàng trên 1000 feet vuông (khoảng 93 mét vuông). Trên thực địa, sáu bẫy được đặt dọc theo hai tuyến cách nhau ít nhất 330 feet trong mỗi ô có diện tích 10-50 mẫu Anh. Bẫy đầu tiên cách mép ruộng ít nhất 165 feet. Phân tích tự tương quan không gian chỉ ra rằng khoảng cách bẫy dính màu vàng phải lớn hơn 12,5 mét để đảm bảo lấy mẫu độc lập.
IV. Tần suất thay thế và đếm
Bẫy dính màu vàng được thay hàng tuần. Việc đếm có thể được thực hiện bằng cách sử dụng-đếm toàn bộ bẫy hoặc lấy mẫu theo dải. Phân tích thống kê 586 bẫy dính màu vàng cho thấy số lượng côn trùng trên dải dọc rộng 1 inch phản ánh chính xác mật độ bẫy tổng thể và thời gian đếm có thể giảm 80%. Việc xác định loài là rất quan trọng để đảm bảo độ tin cậy của việc giám sát. Nhiều loài bướm trắng, bọ trĩ hoặc rệp có thể được trộn lẫn trong cùng một bẫy, đòi hỏi phải phân biệt dựa trên các đặc điểm hình thái bằng kính hiển vi soi nổi.
V. Biểu hiện dữ liệu và đánh giá xu hướng dân số
Dữ liệu phải được biểu thị bằng "số lượng côn trùng trưởng thành bị bắt trên bẫy dính màu vàng cứ sau 7 ngày". Ví dụ: nếu 12 bẫy bắt được 123 con trưởng thành trong vòng 7 ngày thì tương đương với 1,46 con trưởng thành/bẫy/ngày. Việc vẽ dữ liệu hàng tuần dưới dạng biểu đồ đường có thể phản ánh trực quan sự biến động của dân số. Ngưỡng hoạt động được đề xuất cho bọ trĩ trong nhà kính là 15 cá thể trên 1000 feet vuông mỗi tuần. Điều quan trọng cần lưu ý là số lượng bẫy dính màu vàng không phải lúc nào cũng phản ánh chính xác mật độ quần thể thực tế trên đồng ruộng, đặc biệt là với rệp theo mùa; số lượng rệp có cánh di cư đến có thể dẫn đến những đánh giá sai lầm. Vì vậy, việc giám sát phải được kết hợp với việc kiểm tra nhà máy thường xuyên tại hiện trường.
VI. Các biện pháp phòng ngừa
Khi hơn 60% diện tích bẫy dính bị côn trùng hoặc bụi bao phủ thì cần thay thế càng sớm càng tốt. Bẫy dính màu vàng cũng thu hút thiên địch như bọ rùa và ong ký sinh, đây là hạn chế cố hữu của phương pháp này và cần được cân nhắc khi thiết kế chương trình giám sát.
